PLAVI FORUM

ASTRONOMSKI RECNIK

Pogledaj prethodnu temu Pogledaj sledeću temu Ići dole

Re: ASTRONOMSKI RECNIK

Počalji od Gretta taj Ned Jun 03, 2012 9:47 pm




KALDERA
Velika depresija na vrhu vulkana nastala kao posledica udara ili eksplozije.

KALENDAR
dogovorena pravila za brojanje vremenskih intervala (npr. dana, nedelje, meseci i godina).

KAŠNJENJE SVJETLOSNOG SIGNALA
vreme potrebno da svetlost dođe s promatranog objekta do posmatraca. Posledica je da se prividni položaj objekta ne podudara s geometrijskim položajem.

KATALOG
popis nebeskih objekata (zvezda, galaksija, maglina ili radioizvora), sa osnovnim podacima i položajima (koordinatama).

KATALOŠKI EKVINOKCIJUM
presek satne kružnice nulte rektascenzije zvjezdanog kataloga s nebeskim ekvatorom.

KELVIN (K)
Mera za temperaturu: nula K je apsolutna nula, na 273 K (= 0° C) topi se led, a na 373 K (100° C) voda kljuca. (Preciznije: 0 K = -273,16° C)

KEPLEROVA JEDNACINA
transcendentna jednacina za izračunavanje ekscentrične anomalije iz poznate srednje anomalije i ekscentriciteta. Služi za proračunavanje položaja tela u eliptičnoj stazi.

KEPLEROVI ZAKONI
zakoni gibanja tijela u eliptičnoj stazi, odnosno zakoni koji opisuju gibanje planeta oko Sunca. Definirao ih je Johannes Kepler početkom 17. stoljeća. Prvi zakon kaže da su staze planeta elipse, a u jednom od žarišta elipsi je Sunce. Drugi zakon kaže da je plošna brzina planeta konstantna, odnosno da spojnica planet-Sunce u jednakim vremenima opisuje jednake površine. Treći, da se kvadrati vremena ophoda planeta odnose kao kubovi njihove srednje udaljenosti od Sunca.

KOMETA
malo telo, građeno od prašine i leda, pretežno sa putanjom velikog ekscentriciteta. Približavanjem Suncu komete razvijaju rep duzine i do desetine miliona kilometara. Pretpostavlja se da komete dolaze iz Oortovog oblaka.

KONJUNKCIJA
Polozaj u kome su dva tela na nebeskoj sferi prividno najbliza jedno drugom. Donja konjunkcija unutrasnje planete je njen polozaj izmedju Zemlje i Sunca. Gornja konjunkcija unutrasnje planete je slucaj kad se Sunce nalazi izmedju Zemlje i datog tela.

KONSTANTA ABERACIJE
najveća vrednost kuta aberacije; promer relativne transverzalne komponente brzine pomatraca u odnosu na objekt i brzine svetlosti.

KONSTANTA NUTACIJE
koeficijent uz prvi član razvoja u red nutacije po priklonu.

KONSTANTA PRECESIJE
godišnji pomak ekvinocijuma usled lunisolarne precesije. Videti Platonova godina.

KONSTANTA REFRAKCIJE
uobičajen naziv za konstantu proporcionalnosti ugla refrakcije i tangensa ugla opažane zenitne udaljenosti objekta u modelu slojevite atmosfere sa vrednosti indeksa preloma zraka pri standardnim uslovima.

KONTAKT
posebni položaj ili trenutak teka pomračenja kada se prividno dodiruju rubovi ploča nebeskih tela uzajamno ili jednog tela sa ssenkom ili polusenkom drugog. Kod Sunčevo pomračenja prvi kontakt nastupa kada istočni rub Meseca dodiruje zapadnu stranu Sunca. Drugi kontakt je kada istočni rub Mesečeve ploče dodirne istočni rub Sunčeve ploče, a treći kada zapadni rub Mesečeve ploče dodirne zapadni rub Sunčeve. Drugi i treći kontakt označavaju početak i kraj potpune pomračenja. Četvrti kontakt je kad se Mesečeva ploča "odljepljuje" od Sunčeve, tj. zadnji dodir istočnih rubova. Na sličan način mogu se definisati i kontakti Mesečeve ploče sa Zemljinom senkom kod pomračenja Meseca, a takođe i kod okultacija i prolaza tela preko ploče drugog tela.

KOORDINIRANO SVETSKO VREME (UTC)
vremenska skala koja je temelj opste priznatog građanskog vremenskog sastava (zonskoga vremena). UTC je održavan velikim brojem preciznih atomskih satova i uređaja po cijelom svetu, a distribuira se pomoću radio stanica i internet servisa. UTC se od međunarodnog atomskog vremena (TAI) razlikuje nekoliko sekundi, a od UT1 odstupa najviše 0,9 sekundi. Posljednji se uslov osigurava uvođenjem prestupne sekunde.

KOSMIČKA GODINA
vreme potrebno Suncu da jednom obiđe oko središta naše galakije, a iznosi 220 miliona godina.

KOSMIČKE BRZINE
obično tri posebne vrednosti brzine tela u odnosu na Zemlju. Prva kosmička brzina (brzina kruženja) je brzina potrebna za postavljanje tijela u kružnu putanju oko Zemlje. Druga kosmička brzina (brzina oslobađanja) je brzina potrebna za beg iz gravitacionog polja Zemlje, a treća za savladavanje gravitacionog polja i Zemlje i Sunca. Kosmičke brzine se mogu definisati i za bilo koja druga nebeska tela.

KRETANJE POLOVA

kretanje trenutne Zemljine rotacione ose u odnosu na čvrsto Zemljino telo. To je nepravilno, više-manje kružno ketanje sa amplitudom oko 15 m i glavnim periodom od 430 dana (Chandlerov period).

KUIPEROV POJAS
područje Sunčevog sistema sa velikim brojem ledenih objekata. Proteže se iza staze Neptuna pa do unutrašnjeg ruba Oortovog oblaka.

KULMINACIJA (GORNJA)
Trenutak kada nebesko telo prolazi kroz meridijan mesta posmatranja, tj. nalazi se na najvecoj visini iznad horizonta.

KULMINACIJA (DONJA)
je najnizi polozaj nebeskog tela, kada ono prolazi kroz polukrug meridijana na kojem je nadir.

KVADRANT
jednostavni uglomerni astronomski instrument kojim se meri visina nebeskih objekata i ugaona udaljenost medu njima. Pre otkrića teleskopa bio je jedan od najvažnijih astronomskih mernih instrumenata. Upotrebljavao ga je i Tycho Brahe. Savremeni naziv za kvadrant je pasažni instrument.

KVADRATURA
konfiguracija dvaju nebeskih tela koja imaju razliku prividne duzine od 90° gledano s trećeg tela. Kvadrature se obično navode u odnosu na Sunce gledano iz Zemljinog centra.

KVAZARI
najudaljeniji objekti u svemiru koji zrače ogromne količine energije. Smatraju se protogalaktikama.


_________________
DUM SPIRO SPERO

Gretta

Vaga Broj poruka : 9507
Points : 14790
Reputation : 126
Datum upisa : 14.12.2010
Godina : 98
Lokacija : Pala s Marsa

Pogledaj profil korisnika http://www.google.at/images?hl=de&rlz=&q=Mars&um=1&a

Nazad na vrh Ići dole

Re: ASTRONOMSKI RECNIK

Počalji od Gretta taj Ned Maj 20, 2012 2:58 pm




JEDNACINA CENTRA
Razvoj u red prave anomalije preko članova s ekscentricitetom i srednjom anomalijom. Za kretanje tela po elipsi razlika između stvarnog ugaonog položaja i položaja koje bi telo imalo u slučaju jednolike ugaone brzine, tj. razlika prave anomalije i srednje anomalije.

JEDNACINA EKVINOCIJUMA
Rektascenzija srednjeg ekvinocija u odnosu na pravi ekvator i ekvinocij, tj. prividno zvjezdano vrijeme minus srednje zvjezdano vrijeme.

JEDNACINA VREMENA
satni ugao Sunca minus satni ugao fiktivnog srednjeg sunca, tj. prividno (pravo) Sunčevo vreme minus srednje Sunčevo vreme.

JOVIJANSKI
Jovijanske planete su, kao i Jupiter, gradjene od gasova (sa eventualno malim cvrstim jezgrom).

JULIJANSKA GODINA
period od 365,25 dana; osnova julijanskog kalendara

JULIJANSKI BROJ DANA
celi broj julijanskog datuma.

JULIJANSKI DATUM
interval vremena iskazan u danima i delovima dana, a odbrojavan od ponoći u Greenwichu 1. januara 4713. godine pre nase ere. Za potrebe visoke preciznosti može se specifikovati vremenska skala u svetskom vremenu ili u dinamičkom vremenu.

JULIJANSKI DATUM, MODIFIKOVAN
Julijanski datum minus 2400000,5 dana.

JULIJANSKI KALENDAR
kalendar koji je uveo Cezar Julije 46. godine pre nase ere umesto Rimskog kalendara. U julijanskom kalendaru svaka četvrta godina je prestupna i ima 366 dana (jedan dan više od obične godine). Julijanski kalendar zamenjen je gregorijanskim kalendarom.

JULIJANSKO STOLEĆE
period od 36.525 dana.

_________________
DUM SPIRO SPERO

Gretta

Vaga Broj poruka : 9507
Points : 14790
Reputation : 126
Datum upisa : 14.12.2010
Godina : 98
Lokacija : Pala s Marsa

Pogledaj profil korisnika http://www.google.at/images?hl=de&rlz=&q=Mars&um=1&a

Nazad na vrh Ići dole

Re: ASTRONOMSKI RECNIK

Počalji od Gretta taj Čet Maj 03, 2012 2:00 am




IMERZIJA
nestanak nebeskog objekta pri nastupanju okultacije ili pomrčine (vidjeti i emerzija).

INKLINACIJA
kut između ravnine staze tijela i referentne ravnine; jedan od elemenata staza koji određuje orijentaciju staze u prostoru.

INTERFEROMETAR
instrument koji elektromagnetsko zračenje istog izvora prima pomoću dva ili više objektiva iz kojih se elektromagnetsko zračenje nezavisno sakuplja i pri tom nastaje zajednička slika zbog pojave interferencije. Na taj se način povećava moć razlučivanja. Tehnika je prvotno razvijena kod radioteleskopa (radiointerferometri).

INVARIJABILNA RAVNINA
ravnina koja prolazi baricentrom Sunčevog sustava i okomita je na vektor momenta kutne količine gibanja Sunčeva sustava.




_________________
DUM SPIRO SPERO

Gretta

Vaga Broj poruka : 9507
Points : 14790
Reputation : 126
Datum upisa : 14.12.2010
Godina : 98
Lokacija : Pala s Marsa

Pogledaj profil korisnika http://www.google.at/images?hl=de&rlz=&q=Mars&um=1&a

Nazad na vrh Ići dole

Re: ASTRONOMSKI RECNIK

Počalji od Gretta taj Ned Apr 08, 2012 4:32 pm



HALO
(grc. - krug za vrsidbu; venac; dvoriste) je opsti naziv za grupu optickih pojava koje nastaju refrakcijom i refleksijom svetlosti na ledenim kristalima u oblacima. Ovi kristali su obicno u obliku sestougaone prizme a od njihove orijentacije u prostoru zavisi kakav halo mozemo videti.

HELIOGRAFSKE KOORDINATE
Heliografska duljina i širina sfernog koordinatnog sustava s ishodištem u središtu Sunca koje se upotrebljavaju za određivanje položaja objekta na Suncu. Heliografska duljina mjeri se od početnog Sunčevog meridijana do meridijana koji pripada objektu. Širina je kutna udaljenost objekta od Sunčeva ekvatora. Početni meridijan odabran je tako da njegovo sjecište sa Sunčevim ekvatorom rotira Carringtonovim periodom. Položaj rotacijske osi Sunca definiran je kutom između Sunčeva ekvatora i ekliptike (inklinacija) i duljinom uzlaznog čvora Sunčeva ekvatora na ekliptici. Položaj Sunčeve osi rotacije i početnog meridijana u odnosu na motritelja jednoznačno je određen pozicijskim kutom P sjevernog pola Sunčeve osi rotacije (kut s vrhom u središtu Sunčeve ploče i između kružnice prema sjevernom nebeskom polu i kružnice prema sjevernom rotacijskom polu Sunca), te heliografskim koordinatama središta Sunčeve ploče
(L0 , B0 ). Parametri (P, L0 , B0 ) nazivaju se elementima za fizička opažanja Sunca.

HIPARH
Satelit koji je lansirala Europska svemirska agencija u geostacionarnu stazu 1989. g. u svrhu astrometrijskih mjerenja. Naziv je kratica za High Precision Parallax Collecting Satellite, a ujedno i spomen na poznatog astronoma Hiparha. Rezultati opažanja sažeti su u Hiparhovom katalogu, koji, između ostalog, sadrži položaje, paralakse i vlastita gibanja stotina tisuća zvijezda s točnošću od 0,002".

HORIZONT
Velika kružnica nebeske sfere koja nastaje presjekom ravnine koja prolazi stajalištem, a okomita je na pravac stajalište - zenit i nebeske sfere. Vidljivi horizont (prividni) promatran na slobodnom obzoru (npr. na moru) je ispod astronomskog (pravog) zbog zakrivljenosti Zemljine površine i nadmorske visine motritelja. Kutna razlika između vidljivog i astronomskog horizonta naziva se dubinom vidljiva horizonta (ili horizontskom depresijom), dok se udaljenost najdalje točke Zemljine površine opažane na vidljivom horizontu naziva daljina vidljiva horizonta. Uz zakrivljenost Zemljine površine i nadmorsku visinu, povećanju daljine i dubine vidljiva horizonta doprinosi atmosferska refrakcija (vidjeti refrakcija, atmosferska).

HORIZONTALNI KRUG
Krug horizontske montaže teleskopa ili geodetskog instrumenta na kojem se očitava (mjeri) azimut (horizontalni kut) objekta.

_________________
DUM SPIRO SPERO

Gretta

Vaga Broj poruka : 9507
Points : 14790
Reputation : 126
Datum upisa : 14.12.2010
Godina : 98
Lokacija : Pala s Marsa

Pogledaj profil korisnika http://www.google.at/images?hl=de&rlz=&q=Mars&um=1&a

Nazad na vrh Ići dole

Re: ASTRONOMSKI RECNIK

Počalji od Gretta taj Ned Apr 08, 2012 4:25 pm



G ZVEZDA
Zvezda sprktralne klase G. Zute boje, temperatura na povrsini od 4900 K do 6000 K; u sprektru preovladjuju linije neutralnih i jonizovanih metala. Tipicni predstavnici su Sunce i Kapela.

GALAKSIJA
Porodica zvezda koje se medjusobnim gravitacionim privlacenjem drze na okupu. Postoji vise tipova galaksija po obliku i velicini. Galksije patuljci sadrze svega oko 100 000 zvezda dok galaksije giganti na okupu drze i po 3000 milijardi zvezda. Spiralne galaksije imaju oblik diska sa centralnim ispupcenjem iz kojeg se izvijaju kraci. Postoje zatim elipticne galaksije i galaksije nepravilnog oblika.

GEOMETRIJSKI ALBEDO
Odnos izmedju sjaja nekog planetarnog tela gledano iz pravca Sunca i sjaja zamisljenog sfernog tela iste velicine i na istoj razdaljini, a koje odbija rasprsenu svetlost Sunca. [albedo]



GODINA
Vreme za koje Zemlja obidje Sunce. Tropska godina je vreme izmedju dva uzastopna Sunceva prolaza kroz gama tacku.
Sidericka godina je vreme za koje Zemlja opise celu svoju putanju oko Sunca u odnosu na zvezde. Anomalisticka godina je vremenski period izmedju dva uzastopna prolaza Zemlje kroz perihel na putu oko Sunca (traje 365,25964 dana).

GRAVITACIJA
Univerzalno svojstvo svih materijalnih objekata da se medjusobno privlace. Po Njutnovom zakonu gravitacije dva objekta materije u vasioni privlace se silom koja je proporcionalna njihovim masama, a obrnuto proporcionalna kavadratu njihovog rastojanja.

GRAVITACIONI KOLAPS

Slucaj kada se zvezda brzo sazima jer pritisak zracenja, upravlenog napolje, postane nedovoljan za uravnotezavanje gravitacionog pritiska koji je opet upravljen ka unutra. Prilikom ovog kolapsa dolazi do brzog oslobadjanja velike kolicine gravitacione potencijalne energije. Kolaps zvezde je iznenadan i katastrofalan.


Poslednji izmenio Gretta dana Sub Apr 21, 2012 8:25 pm, izmenjeno ukupno 1 puta

_________________
DUM SPIRO SPERO

Gretta

Vaga Broj poruka : 9507
Points : 14790
Reputation : 126
Datum upisa : 14.12.2010
Godina : 98
Lokacija : Pala s Marsa

Pogledaj profil korisnika http://www.google.at/images?hl=de&rlz=&q=Mars&um=1&a

Nazad na vrh Ići dole

Re: ASTRONOMSKI RECNIK

Počalji od Gretta taj Ned Apr 08, 2012 4:16 pm



FAZA
Omjer osvijetljenog dijela vidljive ploče tijela i čitavog prividnog promjera. Za Mjesec se definiraju faze s obzirom na položaj Mjeseca u odnosu na Zemlju i Sunce. Vidjeti Mjesečeve faze.

FAZNI KUT
Kut između pravca prema Suncu i pravca prema Zemlji s vrhom u osvijetljenom tijelu.

FEBE
Jedan od Saturnovih satelita. http://stardust.jpl.nasa.gov/photo/wild2_phoebe.jpg Febe je, za razliku od većine Saturnovih satelita, vrlo tama. Astronomi veruju da je Febe zarobljeni asteroid, i da pripada asteroidima tipa C. Ovi su asteroidi vrlo stari i nisu se mijenjali skoro od vremena nastanka Sunčevog sistema.

FIKTIVNO SREDNJE SUNCE
Zamišljeno tijelo koje se ranije upotrebljavalo za definiciju srednjeg sunčevog vremena.

FUNDAMENTALNA RAVNINA

Ravnina koja prolazi središtem Zemlje i okomita je na pravac koji spaja središte Mjeseca i središte Sunca. Upotrebljava se za proračunavanje uvjeta opažanja pomrčina.


Poslednji put izmenio Gretta dana Sub Apr 21, 2012 8:24 pm, izmenio ukupno 3 puta

_________________
DUM SPIRO SPERO

Gretta

Vaga Broj poruka : 9507
Points : 14790
Reputation : 126
Datum upisa : 14.12.2010
Godina : 98
Lokacija : Pala s Marsa

Pogledaj profil korisnika http://www.google.at/images?hl=de&rlz=&q=Mars&um=1&a

Nazad na vrh Ići dole

Re: ASTRONOMSKI RECNIK

Počalji od Gretta taj Ned Apr 08, 2012 4:14 pm



EKLIPTIKA
Prividna godisnja staza Sunca medju zvezdama (ili tacnije, projekcija Zemljine putanje oko Sunca na nebeskoj sferi).

EKVINOCIJ
(lat. aequs = jednak, nox = noc) ravnodnevnica.

ELONGACIJA
Prividna uglovna razdaljina datog tela od Sunca, odnosno uglovna razdaljina satelita od planete.

EGZOBIOLOGIJA

(ksenobiologija, astrobiologija) Grana biologije koja se bavi traganjem za vanzemaljskim zivotom, posebno inteligentim zivotom izvan Suncevog sistema.


Poslednji izmenio Gretta dana Sub Apr 21, 2012 8:17 pm, izmenjeno ukupno 1 puta

_________________
DUM SPIRO SPERO

Gretta

Vaga Broj poruka : 9507
Points : 14790
Reputation : 126
Datum upisa : 14.12.2010
Godina : 98
Lokacija : Pala s Marsa

Pogledaj profil korisnika http://www.google.at/images?hl=de&rlz=&q=Mars&um=1&a

Nazad na vrh Ići dole

Re: ASTRONOMSKI RECNIK

Počalji od Gretta taj Ned Apr 08, 2012 4:11 pm



DAN VREMENSKI
Period od 86.400 sekundi (sekunda se definise pomocu frekvencije atoma cezijuma).

DAN MESECNI
Vrijeme između dva uzastopna prolaza Mjeseca meridijanom. Traje oko 24 sata i 50 minuta.

DAN SIDERIČKI
je interval izmedju dva uzastopna prolaza neke zvezde kroz meridijan (tj. izmedju dve uzastopne kulminacije neke zvezde) i traje 23h 56m 4s,091.

DAN SOLARNI
je vreme izmedju dva uzastopna prolaza Sunca kroz meridijan. Srednji solarni dan traje 24h 3m 56 s,555. Solarni dan je duzi od siderickog jer se Sunce privido krece ka istoku u odnosu na zvezde.

DEKLINACIJA
Koordinata ekvatorskog koordinatnog sistema. To je uglovna visina nebeskog tela iznad (oznacava se znakom +) ili ispod nebeskog (oznacava se znakom -) ekvatora [rektascenzija].


Poslednji put izmenio Gretta dana Sub Apr 21, 2012 8:36 pm, izmenio ukupno 2 puta

_________________
DUM SPIRO SPERO

Gretta

Vaga Broj poruka : 9507
Points : 14790
Reputation : 126
Datum upisa : 14.12.2010
Godina : 98
Lokacija : Pala s Marsa

Pogledaj profil korisnika http://www.google.at/images?hl=de&rlz=&q=Mars&um=1&a

Nazad na vrh Ići dole

Re: ASTRONOMSKI RECNIK

Počalji od Gretta taj Ned Apr 08, 2012 3:56 pm




CARRINGTONOV PERIOD
Dogovorni period sideričke rotacije točke na Sunčevom ekvatoru (25,38d), koji određuje položaj referentnog meridijana za određivanja heliografskih koordinata.

CARRINGTONOV ROTACIJSKI BROJ
Broj ciklusa Sunčeve rotacije sa sinodičkim periodom rotacije 27,2753 dana mjereno od 9. studenog 1853. godine.

CIRKUMPOLARNA ZVEZDA
Zvezda koja nikad ne zalazi za horizont. To je slucaj kada je deklinacija zvezde veca od 90° minus latituda mesta posmatranja. Sa zemljinih polova sve zvezde su cirkumpolarne, a sa ekvatora ni jedna nije.

CRNA RUPA
Po teorijskim istrazivanjima to su nevidljivi objekti (like gravitacione sile svetlosni kvanti ne mogu izaci iz takvog tela) i veoma malog precnika. Ipak, crna rupa u toku vremena zraci slabo termicko zracenje i gubi cestice zahvaljujuci kvantno-mehanickom "tunel" efektu.


Poslednji izmenio Gretta dana Sub Apr 21, 2012 7:58 pm, izmenjeno ukupno 1 puta

_________________
DUM SPIRO SPERO

Gretta

Vaga Broj poruka : 9507
Points : 14790
Reputation : 126
Datum upisa : 14.12.2010
Godina : 98
Lokacija : Pala s Marsa

Pogledaj profil korisnika http://www.google.at/images?hl=de&rlz=&q=Mars&um=1&a

Nazad na vrh Ići dole

Re: ASTRONOMSKI RECNIK

Počalji od Gretta taj Ned Apr 08, 2012 3:52 pm



B ZVEZDA
Oznaka zvezde s obzirom na njenu spektralnu klasu. B zvezde su plavo-bele zvezde sa temperaturom na povrsini od 11000 do 25000 K. U njihovom spektru postoji puno linija neutralnog helijuma, a prisutne su takodje i Balmerove linije vodonika. Tipican predstavnik je zvezda Rigel i zvezda Spika.

BAJEROVA OZNAKA

Oznacavanje sjajnijih zvezda u sazvezdju grckim slovima npr. alfa Canis. [vise]

BARICENTRIČKO DINAMIČKO VREME
TDB - nezavisna vremenska skala za računanja efemerida i jednadžbi gibanja tijela u odnosu na baricentar Sunčeva sustava. U terminologiji opće teorije relativnosti TDB je koordinatno vrijeme.

BELI PATULJAK
Zvezda sa vrlo visokom temperaturom povrsine, izvanredno gusta, u belom usijanju. Svoje nuklearno gorivo zvezda je potrosila i nalazi se blizu poslednjeg stadijuma svoje evolucije. Precnik Sunca, kad postane beli patuljak, smanjice se na jedan stoti deo od sadasnjeg.

BESSELOVE ZVJEZDANE KONSTANTE
Godišnje konstante veličine, koje s Besselovim dnevnim brojevima, upotrebljavamo pri redukciji srednjih mjesta zvijezda na prividna mjesta. Ovise uglavnom o položaju zvijezda.

BESSELOVI DNEVNI BROJEVI
Kombinirane veličine opće precesije i nutacije, godišnje aberacije i paralakse i priklona ekliptike, korigirane za njihove kratkoperiodične varijacije, a upotrebljavamo ih za jednostavno ručno preračunavanje (redukciju) srednjih mjesta zvijezda na njihova prividna mjesta.

BESSELOVI ELEMENTI
Tablične veličine koje se upotrebljavaju za proračunavanje vidljivosti pomrčina i okultacija na pojedinim točkama na (ili iznad) Zemljine površine.

BLAZAR
Termin koji se upotrebljava za kvazare koji pokazuje veliku promjenjivost zračenja u optičkom dijelu spektra.

BOLID
Sjajni meteor čija je pojava obično popraćena čujnim zvukom.



Poslednji put izmenio Gretta dana Sub Apr 21, 2012 8:08 pm, izmenio ukupno 2 puta

_________________
DUM SPIRO SPERO

Gretta

Vaga Broj poruka : 9507
Points : 14790
Reputation : 126
Datum upisa : 14.12.2010
Godina : 98
Lokacija : Pala s Marsa

Pogledaj profil korisnika http://www.google.at/images?hl=de&rlz=&q=Mars&um=1&a

Nazad na vrh Ići dole

Re: ASTRONOMSKI RECNIK

Počalji od Gretta taj Ned Apr 08, 2012 3:48 pm



ABERACIJA ZVEZDANE SVETLOSTI

Prividno pomeranje u položaju zvezde zbog konačne brzine svetlosti (299 792 458 m/s) i pomeranja posmatrača koje pretežno potiče od obilaženja Zemlje oko Sunca. Zbog toga nam se čini da je vizura skrenula za neki ugao. Maksimalna vrednost ugla aberacije je 20" 4955.

AFEL
Tačka u kojoj je neko telo na (eliptičnoj) putanji oko Sunca najudaljenije od Sunca.

AKRECIJA

Proces spajanja sitnih delova materije u veće pod uticajem međusobnog gravitacionog privlačenja ili usled sporih sudara. Aktivna galaktička jezgra (AGN-Active Galactic Nucleus) To je središnje područje aktivne galaksije u kojemu se stvaraju neobično velike količine energije, a čiji izvor nije zračenje pojedinih zvezda. Ovo je karakteristika nekoliko različitih tipova objekata koji su podeljeni po njihovom izgledu i tipu zračenja koje zrače. To su: kvazari, Seyfert galaksije, radio galaksije, N galaksije i blazari. Jedini mogući izvor ovako jakog zračenja može biti super masivna crna rupa u koju pada materija uz oslobađanje gravitacione energije.

ALBEDO
Odbojna moć nekog nesvetlećeg tela (npr. planete) prema svetlosnim zracima. U idealnom slučaju telo koje odbija celokupnu svetlost koja padne na njega ima albedo 1.0, a telo koje uopšte ne odbija svetlost ima albedo 0. [geometrijski albedo]

ALMUKANTARAT
Mali krug čija je ravan uporedna sa ravni posmatračevog horizonta.

ALTITUDA

Ugaona razdaljina nekog nebeskog tela od horizonta. Angstrem Stara jedinica za merenje talasnih dužina; jednak je desetomilionitom delu milimetra.

ANOMALISTIČKA GODINA
Vremenski period između dva uzastopna prolaza Zemlje kroz perihel na putu oko Sunca (traje 365,25964 dana).

ANOMALISTIČKI MESEC
Vreme za koje Mesec dva puta uzastopno prođe kroz perigej na svom putu oko Zemlje (27.554 550 dana)

ANTIAPEKS
Tačka koja leži dijametralno nasuprot Sunčevom apeksu.

APEKS SUNČEVOG KRETANJA
Tačka u sazvezđu Herkula ka kojoj se kreće Sunce sa celim svojim sistemom (brzinom od 20 km/sec)

APOGEJ
Tačka najdalja od središta Zemlje na orbiti objekta koji se okreće oko Zemlje.

APSOLUTNA VELIČINA (APSOLUTNA MAGNITUDA (M)
Prividni sjaj koji ima neka zvezda kad se posmatra sa razdaljine od 10 parseka. Apsolutna veličina Sunca je +4,85 M [prividna veličina]

APSOLUTNA NULA
Teorijski najniža moguća tempreatura. Tada prestaje svako molekularno kretanje. Po Kelvinovoj skali tada temperatura iznosi 0K stepeni, dok je po Celzijusu to -273,16°C.

APSORPCIJA SVETLOSTI U PROSTORU
Vasionski prostor nije potpuno prazan kao sto se misli. Materija, koja je dovoljno krupna da bi bila zapažena, je rasuta između planeta, a postoji i između zvezda. Zbog toga je svetlost koja dolazi od udaljenih objekata manje svetla i crvena. Ovaj uticaj mora da se uzme u obzir pri svim proučavanjima.

APSORPCIJSKA MAGLINA
Apsorpcijske magline su tamni međuzvezdani oblaci koji apsorbuju svetlost koja dolazi iza njih, pa ih vidimo kao tamnu senku na svetloj pozadini. Ove magline se sastoje od gasa i prašine. Temperatura ovih oblaka je dovoljno niska da se mogu formirati jednostavniji molekuli. Pronađeni su jaki dokazi koji pokazuju da se početna faza razvoja zvezda odvija u ovakvim oblacima.

APSORPCIJSKE LINIJE
Apsorpcijske linije su oštri padovi intenziteta zračenja na uskom delu talasnih dužina kontinuiranog spektra. Ovo se događa zbog toga što atomi apsorbuju zračenje tačno određenih talasnih dužina pa kada zračenje dođe do atoma prolaze samo one talasne dužine koje atom ne apsorbuje. Svaki hemijski element apsorbuje druge talasne dužine pa na osnovu toga možemo odrediti od kojih se elemenata sastoji zvezda kojoj posmatramo apsorpcijske linije. Na osnovu jačine pojedinih linija možemo odrediti i udeo pojedinih elemenata u ukupnoj masi zvezde, ali ne direktno, jer temperatura, gustina i drugi fizički uslovi imaju uticaja na jačinu linija. Ove linije su karakteristične za spektar većine zvezda. Kod Sunčevog spektra se ove linije zovu Fraunhofrove linije.

ASOCIJACIJA
Grupa mladih zvezda (obično nekoliko desetina) koje su rođene zajedno u istom "zvezdanom porodilištu". Te zvezde su sestre. Pošto nisu čvrsto povezane međusobnim gravitacionim privlačenjem vremenom se, nakon nekoliko miliona godina, izdvajaju iz grupe.

ASTROMETRIJA (POLOŽAJNA ASTRONOMIJA)
Grana astronomije koja se bavi određivanjem položaja nebeskih tela na nebeskom svodu koristeći činioce kao što su precesija, nutacija i sopstvena kretanja, koja izazivaju promenu položaja u toku vremena.

ASTRONOMSKA JEDINICA
Srednje rastojanje Sunca od Zemlje = 149,597,870 km

ATMOSFERA

Gasoviti omotač oko nebeskog tela.

AZIMUTSKA (ALTAZIMUTSKA) MONTAŽA
Način postavljanja instrumenta koji astronomskom durbinu omogućava obrtanje oko dve uzajamno upravne ose: vertikalne(azimutske) i horizontalne(visinske). Koristi se za merenje koordinata nebeskog tela u horizontskom koordinatnom sistemu.

AZIMUT
Horizontalni ugao koji sa meridijanskom ravni zaklapa vertikalna ravan u kojoj se nalazi nebesko telo. Računa se kao pozitivan od juga ka zapadu.


Poslednji izmenio Gretta dana Sub Apr 21, 2012 7:54 pm, izmenjeno ukupno 1 puta

_________________
DUM SPIRO SPERO

Gretta

Vaga Broj poruka : 9507
Points : 14790
Reputation : 126
Datum upisa : 14.12.2010
Godina : 98
Lokacija : Pala s Marsa

Pogledaj profil korisnika http://www.google.at/images?hl=de&rlz=&q=Mars&um=1&a

Nazad na vrh Ići dole

ASTRONOMSKI RECNIK

Počalji od Gretta taj Ned Apr 08, 2012 3:46 pm

Ovde ce biti objasnjeni pojmovi vezani za astronomiju, astrofiziku, astrometriju, astronautiku i slicno. Recnik ce biti stalno aktualiziran i dopunjavan.


_________________
DUM SPIRO SPERO

Gretta

Vaga Broj poruka : 9507
Points : 14790
Reputation : 126
Datum upisa : 14.12.2010
Godina : 98
Lokacija : Pala s Marsa

Pogledaj profil korisnika http://www.google.at/images?hl=de&rlz=&q=Mars&um=1&a

Nazad na vrh Ići dole

Re: ASTRONOMSKI RECNIK

Počalji od Sponsored content Danas u 10:38 am


Sponsored content


Nazad na vrh Ići dole

Pogledaj prethodnu temu Pogledaj sledeću temu Nazad na vrh

- Similar topics

 
Dozvole ovog foruma:
Ne možete odgovarati na teme u ovom forumu